Zaman körlüğü nedir? Zaman körlüğü belirtileri nelerdir?
Hayatınızı düzene sokmaya çalışıyor ve günlük yapmanız gereken işleri zamanında yapmaya özen gösteriyorsunuz; fakat hiçbir işinizi tam zamanında yapamıyor, zamanı bir türlü kontrol edemiyorsanız, bu kötü bir haber olabilir. Aşağıdaki belirtilere sahipseniz, zaman körlüğüne yakalanmış olabilirsiniz.
Zaman algınızın kötü olması, gün içinde yaptığınız işlerin süreli aksaması veya geç kalınması, zaman körlüğünün habercisi olabilir.
ZAMAN KÖRLÜĞÜ NEDİR?
Zaman körlüğü resmi bir tıbbi teşhis değildir, daha ziyade zamanı doğru bir şekilde algılama ve yönetme konusunda yaşayabileceğiniz zorlukları tanımlamak için kullanılan bir terimdir.
Zaman körlüğü olan kişiler, bir faaliyetin ne kadar süreceğini tahmin etmek, programlara bağlı kalmak ve görevlere ne zaman başlamanın veya bitirmenin uygun olduğunu anlamak gibi zamanla ilgili görevlerde zorluklar yaşayabilir.
ZAMAN KÖRLÜĞÜ BELİRTİLERİ NELERDİR?
İşte zaman körlüğünün bazı yaygın belirtileri veya işaretleri:
- Zayıf zaman tahmini: Belirli faaliyetler için gereken süreyi sıklıkla olduğundan az veya fazla tahmin edebilir, bu da zaman yönetimi zorluklarına yol açabilir.
- Kronik geç kalma: Randevulara, toplantılara veya sosyal buluşmalara sık sık geç kalabilirsiniz. Bu genellikle kasıtsızdır ve hem siz hem de etrafınızdakiler için sinir bozucudur.
- Erteleme: Ne kadar zamanınız olduğunu ölçmekte zorlandığınız için görevleri erteleyebilirsiniz.
- Kaçırılan son tarihler: Son teslim tarihlerini ve programları takip etmedeki zorluk, randevuların, ödevlerin veya zamana duyarlı diğer taahhütlerin kaçırılmasına neden olabilir.
- Geçişlerde zorluk: Bir faaliyetten diğerine geçişleri yönetmek zor olabilir. Odağınızı değiştirmekte veya bir görevi bitirip diğerine başlamakta zorlanabilirsiniz.
- Zamanın çok hızlı aktığını hissetmek: Zamanın çok hızlı geçtiği hissine kapılabilir, bu da endişe veya strese yol açabilir.
- İleriyi planlamada zorluk: Önünüzdeki olayları veya sorumlulukları hayal etmekte ve bunlara hazırlanmakta zorlandığınız için gelecek için plan yapmakta zorlanabilirsiniz.
- Plansız hareket etmek: Bazı durumlarda zaman körlüğü, uzun vadeli sonuçları düşünmeden karar vermek veya planlamadan hareket etmek gibi dürtüsel davranışlara yol açabilir.
ZAMAN KÖRLÜĞÜNE EMSAL DAVRANIŞLAR
1. ZAMANIN NASIL GEÇTİĞİNİ ANLAMAMAK
Kendinizi bir proje üzerinde çalışırken hayal edin. Sadece 30 dakikanızı ayırma niyetiyle başlıyorsunuz. Ancak kendinizi işe kaptırdığınızda zamanın nasıl geçtiğini anlamıyorsunuz. Saatler geçiyor ve aniden o gün için planladığınız diğer sorumlulukları ihmal ettiğinizi fark ediyorsunuz.
2. KAÇIRILAN RANDEVULAR
Önemli bir doktor randevunuz var, ancak zaman körlüğü kendinizi bir işe kaptırmanıza neden oluyor. Saatler fark edilmeden geçer ve randevuyu kaçırırsınız, bu da boşa para harcamanıza ve yeniden randevu almak zorunda kalmanıza neden olur.
3. TUTULAMAYAN SÖZLER
Önünüzde yoğun bir hafta var; bir iş arkadaşınıza yardım etmeyi, bir ağ oluşturma etkinliğine katılmayı, bir okul etkinliği için yemek pişirmeyi ve bir arkadaşınızın taşınmasına yardımcı olmayı kabul ettiniz. Zaman körlüğü, bu görevlerin ne kadar süreceğini hafife almanıza neden oluyor. Sonuç olarak strese girer, randevularınızı kaçırır ve aşırı iş yükü nedeniyle ilişkilerinizi zorlarsınız.
ZAMAN KÖRLÜĞÜNE SEBEP OLAN FAKTÖRLER NELERDİR?
1. DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU (DEHB)
Zamanın daha hızlı ilerlediği hissi ve zamanla ilgili görevlerde zorluklar gibi zaman algısıyla ilgili zorluklar, DEHB veya otizm spektrum durumu olan bireylerde merkezi bir belirti olabilir.
2. NÖROLOJİK FAKTÖRLER
Beyin yapısı ve işlevindeki farklılıklar - prefrontal korteks ve yürütme işlevlerinden sorumlu diğer alanlar dahil - zaman algısında rol oynayabilir. Örneğin, DEHB'li kişilerin zaman algısı ve yürütme işlevleriyle bağlantılı olan frontal kortekste işlev bozukluğu yaşayabileceğini öne sürmektedir.
3. DOPAMİN DÜZENSİZLİĞİ
Araştırmalar, dikkat ve zaman algısı ile ilişkili bir nörotransmitter olan dopaminin düzensizliğinin DEHB'li bireylerde sıklıkla gözlendiğini göstermektedir. Bu, zamanın geçişini doğru bir şekilde ölçme yeteneklerini etkileyebilir.
4. BİLİŞSEL İŞLEM FARKLILIKLARI
Bazı kişiler bilgiyi doğrusal olmayan veya atipik (tipik ve sıradan olmayan) bir şekilde işleyerek zamanı doğru bir şekilde ölçmeyi zorlaştırabilir.
ZAMAN KÖRLÜĞÜNÜ KONTROL ALTINA ALMA
1. HATIRLATICILAR VE ALARMLAR AYARLAYIN
Yolunuzda kalmanıza yardımcı olacak hatırlatıcılar ve alarmlar ayarlamanın birçok yolu vardır. İşte bazı örnekler:
- Takviminize randevular ve toplantılar ekleyin ve bir etkinliğe hazırlanmaya başlamanız gerektiğinde çalması için bir hatırlatıcı ayarlayın. Kendinize örneğin, dikkatiniz dağılırsa herhangi bir gecikmeyi hesaba katmak için 30 dakikalık ekstra bir zaman tamponu verebilirsiniz.
- Belirli zamanlarda veya kullanım limitiniz dolduğunda bir uygulamaya erişiminizi kısıtlayan uygulama engelleyicileri kullanın. Ayrıca bilgisayarlarınızda bir ekran süresi limiti de ayarlayabilirsiniz.
- Odaklandığınız aktivitelere harcadığınız zamanı, zaman sınırı dolduğunda çalacak şekilde birden fazla alarm ayarlayarak kontrol edin.
2. ZAMANINIZI TAKİP EDİN
Zamanınızı takip etmek için görsel araçlar kullanmak çok faydalı olabilir. Zamanınızı takip etmenin bazı yolları şunlardır:
- Ne kadar zaman harcadığınızı takip etmek için müzik kullanın. Örneğin, her biri yaklaşık beş dakika süren dört veya beş şarkıdan oluşan bir duş çalma listeniz olabilir ve bunu zamanınızı tahmin etmek için kullanabilirsiniz.
- Sabit aralıklarla çalan zamanlayıcılar ayarlayın. Örneğin, size iyi bir zaman ölçüsü sağlamak için her 30 dakikada bir çalan bir zamanlayıcı ayarlayabilirsiniz.
- Evinizin tüm farklı odalarında birden fazla duvar saati bulundurun. Alternatif olarak, gittiğiniz her yerde bir saat takabilirsiniz.
- Görevinize başlamanızdan bu yana ne kadar zaman geçtiğini gösteren görsel bir zamanlayıcıyı bilgisayarınızda veya cep telefonunuzda bulundurun.
