Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, bugün İstanbul'da R4 (Türkiye, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan) ve İngiltere, Almanya, Fransa, İtalya Dışişleri Bakanları Toplantıları'na ev sahipliği yaptı.
İstanbul'da, İtalya'nın da katılımıyla düzenlenen R4 (Türkiye, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan) +E3 (İngiltere, Almanya, Fransa) Dışişleri Bakanları Toplantısı başladı.Toplantı, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın ev sahipliğinde düzenlendi.
İstanbul'da, İtalya'nın da katılımıyla düzenlenen R4 (Türkiye, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan) +E3 (İngiltere, Almanya, Fransa) Dışişleri Bakanları Toplantısı başladı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın ev sahipliğinde düzenlenen toplantıya; İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, İtalya Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar, Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan katıldı.
R4 TOPLANTISI DÜZENLENDİ
Bakan Fidan'ın ev sahipliğinde İstanbul'da R4 (Türkiye, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan) Dışişleri Bakanları Toplantısı düzenlendi.
Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgiye göre, R4 Dışişleri Bakanları Toplantısı Bakan Fidan'ın ev sahipliğinde İstanbul'da başladı.
R4 mekanizması, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan tarafından bölgesel sahiplenme anlayışı temelinde kalıcı istikrarı desteklemek ve bölgesel meselelerde diyaloğu güçlendirmek amacıyla oluşturuldu.
"İRAN'A ASKERİ MÜDAHALE ÇÖZÜM DEĞİL"
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, R4 ve R4+E3 toplantılarına katılan ülkelerin özellikle İran'a yönelik yeniden yapılacak bir saldırının bölgedeki savaş ve çatışmayı tekrar yaygınlaştırmaya yol açacağı konusunda hemfikir olduğunu belirtti.
Fidan, R4 (Türkiye, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan) ve İtalya'nın da katılımıyla düzenlenen R4+E3 (İngiltere, Almanya, Fransa) Dışişleri Bakanları toplantılarının ardından İstanbul'da basın toplantısında konuştu.
Masanın etrafındaki bütün ülkelerin savaşın daha fazla yaygınlaşmasını istemediğini belirten Fidan, ülkelerin, savaşın hem Körfez'de hem de Ukrayna'da bir an önce durmasına ve ateşkesin olmasına taraftar olduklarını söyledi.
Fidan, bunun önem teşkil ettiğini ve bütün ülkelerin diplomasinin ve diyaloğun tek yol olduğu konusunda hemfikir olduğunu kaydederek, "Tabii bu önemli. Bu mesajı bütün taraflara aynı şekliyle verme, iletme kararı aldık. Özellikle İran'a yönelik yeniden yapılacak bir saldırının gerçekten bölgedeki savaş ve çatışmayı tekrar yaygınlaştırmaya yol açacağı konusunda hemfikiriz. Bunun yerine diyaloğu diplomasiyi tercih etmenin en doğru yol olduğu konusunda hemen hemen bir fikir birliği sağladık." ifadelerini kullandı.
Önemli olanın masa etrafındaki İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Suudi Arabistan, Pakistan, Mısır ve Türkiye'nin aynı fikirde olmaları ve bu konuda dünyaya aynı mesajları vermeleri olduğunu vurgulayan Fidan, "Tabii ki Hürmüz Boğazı'nın bir an önce açılması gerekiyor. Piyasalara olan negatif etkisinin artık ortadan kalkması lazım. Ama dediğim gibi İran'a da yapılacak askeri bir müdahale hiçbir şekilde çözüm değil. Bunu hiç kimse şu anda onaylamıyor. Onun yerine diplomasinin en iyi yol olduğu konusunda Türkiye'nin görüşü vardı zaten. O görüş, diğer ülkeler tarafından da paylaşılıyor. Paylaşılmakta da kalmıyor. Aynı zamanda savunuluyor." diye konuştu.
Fidan, Rusya-Ukrayna Savaşı'na dair, bütün katılımcıların ortak fikrinin mümkünse en kısa zamanda bir ateşkesin ve buna dayalı bir barış anlaşmasının Ukrayna'da hayata geçmesi olduğuna işaret etti.
Masadaki bütün tarafların bunu canıgönülden istediğini aktaran Fidan, "Bunun olmadığı takdirde, Karadeniz'deki seyrüsefer güvenliğinin, serbestisinin bir an önce hayata geçmesi konusunda adımlar atılması konusunda yine bir talep var." dedi.
"Ya savaş dursun, durmuyorsa enerji ve tahıl konusunda istisna getirilsin"
Fidan, Türkiye'nin bu noktada oynadığı mevcut rolü, özellikle Tahıl Girişimi dahil yaptığı girişimleri, taraflarla yapılan görüşmeleri anlattıklarını ve istişare yaptıklarını aktararak, şunları kaydetti:
"Kendimizin ayrıca bu meseleyle ilgili onlarla istişare etmek istediğimiz hususlar vardı. Onları da kendileriyle görüştük. Yani ya savaş dursun, durmuyorsa enerji ve tahıl konusunda bir istisna getirilsin taraflar tarafından. Biliyorsunuz iki buçuk yıl önce Türkiye bunu mümkün kılmıştı. İki ülke birbirini yok edesiye aslında savaşırken bari uluslararası piyasalar ve diğer ülkeler aynı şekilde etkilenmesin durumu var. Umarım bir an önce ateşkes gelir, barış gelir, bu sıkıntı da kökten çözülür. Ama şu anda cari meselemiz, biz Ukrayna'da ve Rusya'da şu anda bulunan tahılı nasıl dünya piyasalarına çıkartacağız, bunun için neler yapabiliriz? Bazı teklifler var, görüşler var, tartışmalar var. Onu, ilgili taraflarla konuşuyoruz."
"BÖLGESEL MESELELERİN ÇÖZÜMÜNDE SORUMLULUK ALMAYA DEVAM EDECEĞİZ"
Bakan Fidan, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada ise şu ifadelere yer verdi:
"Bugün İstanbul’da Pakistan, Suudi Arabistan ve Mısırlı mevkidaşlarımla gerçekleştirdiğimiz R4 toplantısının ardından; Birleşik Krallık, Fransa, Almanya ve İtalya Dışişleri Bakanlarının katılımıyla, sekiz ülkeyi bir araya getiren önemli bir etkinliğe ev sahipliği yaptık.
Orta Doğu ile Avrupa’nın birbiriyle bağlantılı tüm sorun ve çatışmalarını ele aldık.
Anlaşmazlıkların bölgesel sahiplenme anlayışıyla, diyalog ve diplomasi yoluyla çözüme kavuşturulması konusunda mutabık kaldık.
Toplantıya katılan ve katkı sağlayan kıymetli dostlarıma teşekkür ediyorum.
Öncülük ettiğimiz bu girişimin süreklilik kazanmasını, bölgemizde ve ötesinde barış ve istikrara katkı sağlamasını temenni ediyoruz. Türkiye olarak iki coğrafya arasındaki merkezi konumumuzla, bölgesel meselelerin çözümünde sorumluluk almaya devam edeceğiz."
ORTAK BİLDİRİ
R4 dışişleri bakanları, İstanbul'daki toplantının ardından ortak bildiri yayımladı.
Bildiride, Birleşmiş Milletler Şartı'nın ilke ve amaçları doğrultusunda, bölge ve ötesinde barış ve istikrarı teşvik etmeye yönelik ortak çıkar anlayışı çerçevesinde diplomatik çabalara katkıda bulunma taahhüdünde birleşen bakanların, ortak ilgi alanına giren bölgesel konuları ele almak üzere İstanbul'da bir araya geldiği belirtildi.
Ortak bildiride, şu ifadelere yer verildi:
"Bakanlar, İsrail işgalinin bölge ve ötesindeki istikrarsızlığın temel kaynağını oluşturduğunu ve İsrail politikalarının küresel kamuoyunda derin bir adaletsizlik hissi yarattığını vurgulamışlardır. İki devletli çözümün ilgili BM kararları uyarınca bir an önce hayata geçirilmesi çağrısında bulunmuşlardır."
Orta Doğu'da kapsamlı barışın sağlanması amacıyla Filistin halkının meşru haklarına, kendi kaderini tayin etme ile 4 Haziran 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız, egemen, yaşanabilir ve coğrafi bütünlüğe sahip Filistin Devleti kurma yönündeki devredilemez hakkı da dahil olmak üzere verilen desteğin yinelendiği kaydedildi.
Bildiride bakanlar, "devam eden İsrail şiddeti ile Kudüs'ün hukuki ve tarihi statüsünü değiştirme girişimlerine acilen son verilmesi ve Filistin'deki yıkım ile insani felaketin durdurulması" çağrısında bulundu.
Batı Şeria ve Kudüs'teki geçmiş ve mevcut tüm yerleşim faaliyetlerinin ve Filistinlilere yönelik yerleşimci şiddetinin kınandığı bildiride, Gazze'ye kesintisiz insani yardım akışının sağlanması ve Gazze'nin yeniden imarı yönündeki acil ihtiyacın altını çizildi.
Yemen meselesi
Bildiride, "Yemen konusuna ilişkin bakanlar, insani acıları derinleştiren Husi milislerinin yol açtığı kabul edilemez tırmanmayı, Suudi Arabistan'a yönelik, özellikle sivilleri ve sivil altyapıyı hedef alan, süregelen saldırılarını ve Kızıldeniz ile Babulmendeb'te ticari gemilere yönelik gerçekleştirilen saldırıları en güçlü şekilde kınamışlardır." denildi.
Yemen hükümeti ve Suudi Arabistan ile tam dayanışma içinde olduklarını ifade eden bakanlar, İran destekli Husileri tüm askeri eylemlerini, tehditlerini ve saldırılarını derhal durdurmaya ve iyi niyetle siyasi sürece geri dönmeye çağırdı.
"Diyalog ve diplomasi" çağrısı
Bildiride, ABD, İsrail ile İran arasında ve Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan askeri çatışmanın yalnızca diyalog ve diplomasi yoluyla ele alınması, gemilerin, sivillerin ve sivil altyapıların hedef alınmasının önlenmesi yönündeki acil ihtiyaç vurgulandı.
Bakanların, İslamabad Mutabakat Zaptı'na olan desteklerinin ifade edildiği bildiride, gerilimin daha fazla tırmanmasını önlemeye yönelik sürdürülen diplomatik çabaların memnuniyetle karşılandığı ve müzakere yoluyla varılacak kalıcı bir çözüme olan bağlılıklarının yeniden teyit edildiği aktarıldı.
Bildiride, seyrüsefer serbestisinin, kalıcı deniz emniyeti ve güvenliği ile seyrüsefer hak ve özgürlüklerinin korunmasının hayati önemi vurgulandı.
Deniz hatlarının kesintiye uğramasının küresel tedarik zincirlerini, enerji, gübre ve gıda akışını engelleyerek bölge ve ötesindeki kırılgan durumdaki kesimleri olumsuz etkilediği ve herkesin güvenliğini ve refahını tehdit ettiği kaydedilen bildiride, söz konusu zorlukların aşılması için uluslararası toplumun ortak çaba göstermesi gerektiği ifade edildi.
Bildiride, hukuka uygun seyrüseferi engelleyen her türlü tedbir veya kısıtlamanın reddedildiği, Hürmüz Boğazı'ndan güvenli, emniyetli ve engelsiz geçişin hızlı ve eksiksiz şekilde yeniden başlatılması çağrısı yapıldı.
Ortak bildiride, bakanların belirtilen bu hususlarda yakın istişare ve işbirliğini sürdürme konusunda mutabık kaldığı kaydedildi.
R4 ve E3 MEKANİZMALARI
R4 mekanizması, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan tarafından bölgesel sahiplenme anlayışı temelinde kalıcı istikrarı desteklemek ve bölgesel meselelerde diyaloğu güçlendirmek amacıyla oluşturuldu.
R4 Dışişleri Bakanları, ilki 18 Mart'ta Riyad'da olmak üzere bugüne kadar altı toplantı yaptı. Bu formatta son toplantı BM Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası marjında 21 Eylül'de New York'ta düzenlendi.
Almanya, İngiltere ve Fransa’dan oluşan E3 mekanizması ise, 2003'ten bu yana İran'ın nükleer programına ilişkin sürdürülen üçlü diplomatik işbirliği kapsamında ortaya çıkarken zamanla farklı bölgesel ve uluslararası konularda ortak diplomatik girişimlerde bulunan bir yapıya dönüştü.