İşte Nobel Barış Ödülü'nü kazananlar

Komitenin açıklamasında, insanlığın yarısını oluşturan kadınların, topluma erkeklerle eşit bir şekilde katılmadıkça ekonomik gelişme ve siyasi demokrasinin tam potansiyeline ulaşamayacağı belirtildi.

Yunus, ödül açıklandıktan sonra Norveç'in NRK televizyonuna yaptığı açıklamada, Bu müthiş, inanılmaz. teşekkür ederim dedi. Nobel Barış ödülü, 10 aralıkta Oslo'da sahibine verilecek.

Bangladeş Grameen Bank'ın kurucusu Prof. Dr. Muhammad Yunus, mikrokredi vasıtasıyla yoksulluğun azaltılması konusunda başlattı proje ile dikkatleri üzerine çekti. Yunus, şu ana dek Latin Amerika’dan İtalya’ya, Asya ülkelerinden, Amerika Birleşik Devletleri’ne kadar toplam 110 ülkede Mikrokredi Projesi’ni hayata geçirdi.

HEDEF KADINLAR

Yoksulbank olarak adlandırılan çalışmanın başlangıcı ve gelişimi hakkında bilgi veren Yunus, dünya çapında bin kurum ve 16 milyon kişiye ulaşan mikro kredi sisteminde ilk hedefin kadınlar olduğunu söyledi.

Yunus, “Kadınların doğal bir yöneticilik yetenekleri var, az parayla çok iş başarabiliyorlar. Bu parayı tamamen çocukları ve evleri için kullanıyorlar, çok daha fedakarlar. Erkekler ise ellerine geçeni daha çok kendi ihtiyaçları için kullanıyorlar, onlardan olumlu sonuç almak zor ” diye konuştu.

Mikrokredilendirme Projesini, 1976 yılında, yoksulluğun açlıkla boğuştuğu Bangladeş’te, 27 doların 40 kadına dağıtarak başlatan Yunus, “Kredi için başvurduğum bankaların hepsinden olumsuz cevap aldım. Çok büyük miktarlarda kredileri hiç düşünmeden veren bankaların istediğim küçük meblağlı kredileri vermeye yanaşmaması beni şaşırttı ve hayal kırıklığına uğrattı. Bunun üzerine Yoksulbank fikri ortaya çıktı” dedi.

1983 yılında Grameen Bankası'nı (köylü bankası) kurduğunu belirten Yunus, bugün fakir insanlara verilen kredide geri ödemelerin yüzde 99 düzeyinde olduğuna söyledi.

PROJEDEN İLK OLARAK DİYARBAKIRLI KADINLAR YARARLANDI

Yoksullara geçimlerini sağlayabilecekleri bir iş kurmaları için kefilsiz, teminatsız para verilmesini öngören Grameen Mikrokredi Projesi'ni, Türkiye, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve Prof. Dr. Yunus'un desteğiyle, 2003'de Diyarbakır'da uygulamaya başladı. Diyarbakır’ın Elibol Köyü’nde yaşayan kadınların faydalandığı proje ile kapsamında 100 ile 3 bin YTL arasında değişen miktarlarda, 3 bin 200 kişiye yaklaşık 3 milyon 100 bin YTL kaynak dağıtıldı. Türk Lirası üzerinden verilen yıllık kredinin geri ödemeleri haftalık olarak belirlendi.

Nobel Barış ödülü, ilk kez 1901 yılında verildi. Ödülü, 1901'den bugüne

kazananlar:

Dinamitin mucidi İsveçli işadamı Alfred Nobel'in

(1833-1896) vasiyetnamesiyle kurulan Nobel ödüllerinde bu yıl Barış ödülünü,

Bangladeşli Muhammed Yunus ve Granmeen Bankası kazandı.

Nobel Barış ödülü, ilk kez 1901 yılında verildi. Ödülü, 1901'den bugüne

kazananlar:

1901: Jean Henri Dunant (İsviçre) ve Frederic Passy (Fransa) (Kızılhaç'ın

kuruluşu ve Fransız Devletler Arası Barış Derneğinin tesisinden)

1902: İsviçre-Bern'de kurulu Uluslarası Daimi Barış Dairesinin fahri başkanı

Elie Ducommun (İsviçre) ile Barış Dairesinin parlamentolar arası kurul genel

sekreteri Charles Albert Gobat (İsviçre)

1903: Devletler Arası Hakem Kurulu Birliğinin kurucusu İngiliz milletvekili

Sir William Randal Cremer (Büyük Britanya)

1904: Uluslararası Hukuk Enstitüsü (Belçika)

1905: Yazar Barones Bertha Sophie Felicita von Suttner (Nobel'in insanlık

hizmetine bizzat yakınlığı ve Devletler Arası Hakem Kuruluna katkılarından)

1906: ABD Başkanı Theodore Roosevelt (barış anlaşmalarına katkılarından)

1907: Lombardia Barış Birliği Başkanı Ernesto Teodoro Moneta (İtalya) ve

Sorbonne Üniversitesi devletler hukuku öğretim üyesi Louis Renault (Fransa)

1908: İsveç Barış-Hakemlik Dairesi kurucusu yazar ve milletvekili Klas

Pontus Arnoldson (İsveç) ile milletvekili ve Bern Daimi Barış Dairesinin Başkanı

Fredrik Bajer (Danimarka)

1909: Lahey Devletler Hakem Kurulu üyesi, eski Başbakan Auguste Marie

François Beernaert (Belçika) ve senatör Paul Henri Benjamin (Fransa)

1910: Uluslararası Daimi Barış Bürosu.

1911: Lahey Özel Hukuk Dairesi kurucusu, bakan Tobias Michael Carel Asser

(Hollanda) ve gazeteci Alfred Hermann Fried (Avusturya)

1912: ABD'nin eski Dışişleri Bakanı Elihu Root (ABD) (Barış anlaşmaları

girişimlerinden)

1913: Bern Daimi Barış Dairesi'nin başkanı, milletvekili Henri la Fontaine

(Belçika)

1914-1916: Ödül parası, Nobel barış ödülü özel fonuna aktarıldı.

1917: Uluslararası Kızılhaç Komitesi

1918: Ödül parası, Nobel barış ödülü özel fonuna aktarıldı.

1919: ABD Başkanı Thomas Woodrow Wilson

1920: Fransa Senatosu başkanı Leon Victor Auguste Bourgeois (Fransa) (BM'nin

temelini teşkil eden Cemiyet-i Akvam çalışmalarından)

1921: Cemiyet-i Akvam daimi temsilcisi, Başbakan Karl Hjalmar Branting

(İsveç) ve Brüksel Parlamentolar Arası Birlikin genel sekreteri Christian Lous

Lange (Norveç)

1922: Mültecilere yardımı örgütleyen kutup kaşifi, zoolog Fridtjof Nansen

(Norveç)

1923-1924: Ödül parası, Nobel barış ödülü özel fonuna aktarıldı.

1925: İngiltere Dışişleri Bakanı Sir Austen Chamberlain ve ABD Başkan

Yardımcısı Charles Gates Dawes (Uluslararası barış anlaşmaları ve savaş tazminatı

yollarının güvence altına alınmasından)

1926: Fransa Dışişleri Bakanı Aristide Briand ve Gustav Stresemann (Almanya)

(Birinci Dünya Savaşının ardından yapılan anlaşmadan)

1927: İnsan Hakları Birliğinin kurucusu siyaset bilimci Ferdinand Buisson

(Fransa) ve barış toplantılarının düzenlenmesini sağlayan Birlen Üniversitesi

profesörü ve milletvekili Ludwig Quidde (Almanya)

1928: Ödül parası, Nobel barış ödülü özel fonuna aktarıldı.

1929: İngiltere'nin eski Dışişleri Bakanı Frank Billings Kellogg (Savaşın

yeryüzünden silinmesi yolundaki çalışmalarından)

1930: Ekümenik hareketi lideri, Başpiskopos Lars Olof Nathan Söderblom

(İsveç) (Kilisenin barış çalışmalarından)

1931: Toplumbilim uzmanı, Uluslararası Barış-Özgürlük Kadın Birliğinin

başkanı Jane Addams (ABD) ve ABD başkanlarının danışmanı Nicholas Murray Butler

(ABD)

1932: Ödül, Nobel barış ödülü özel fonuna aktarıldı.

1933: Cemiyet-i Akvam'ın yönetim kurulunda dünya barışı için çalışan etkin

üyesi Sir Norman Angell (Ralph Lane) (İngiltere)

1934: Milletler Cemiyeti Silahsızlanma Konferansı Başkanı Arthur Henderson

(İngiltere)

1935: Yahudi gazeteci Carl von Ossietzky (Almanya) (Hitler iktidarına karşı

pasifist tutumundan)

1936: Milletler Cemiyeti Başkanı Carlos Saavedra Lamas (Arjantin)

1937: Uluslararası Barış Örgütünün kurucusu ve başkanı Lord Edgar Algernon

Robert Gascoyne Cecil (İngiltere)

1938: Nansen Uluslararası Mülteci Dairesi (Cenevre)

1939-1943: Ödül parasının üçte biri ana fona (Nobel vasiyetnamesine göre

kurulan vakıf), üçte ikisi ödülün özel fonuna aktarıldı.

1944: Uluslararası Kızılhaç Komitesi

1945: ABD'nin eski Dışişleri Bakanı Cordell Hull (BM'nin Cemiyet-i Akvam'dan

doğuşuna öncülüğünden)

1946: Tarih-toplumbilim profesörü, Uluslararası Barış-Özgürlük Kadın

Birliğinin onursal başkanı Emily Greene Balch (ABD) ve Genç Hristiyan Adamlar

Derneği Dünya İttfakının ve Uluslararası Misyonerler Kurulunun başkanı John

Raleigh Mott (ABD)

1947: The Friends Service Council (Kuakerlar mezhebi) (İngiltere-ABD)

1948: Ödül parasının üçte biri ana fona, üçte ikisi ödülün özel fonuna

aktarıldı.

1949: Ulusal Barış Kurulu ile Dünya Barış Örgütleri Birliğinin başkanı

Lord John Boyd (İngiltere)

1950: Filistin arabulucu vekili Ralph Bunche (İngiltere)

1951: C.G.T. Sendikasının Genel Başkanı Leon Jouhaux (Fransa)

1952: Hayatını Afrika'nın yoksullarına, cüzzamlılarına adayan Alman

misyoner, cerrah, müzisyen Albert Schweitzer (yerleştiği Gabon'un yurttaşı)

1953: ABD Dışişleri Bakanı George Catlett Marshall (Avrupa'ya Marshall

yardımı planı nedeniyle)

1954: Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği

1955-56: Ödül parasının üçte biri ana fona (Nobel Vakfına), üçte ikisi

vakfın özel fonuna aktarıldı.

1957: Kanada Dışişleri Bakanı Lester Bowles Pearson (BM'nin 7. dönem genel

kurul çalışmalarında gösterdiği etkinlikten)

1958: BM Mülteciler Yüksek Komiseri papaz Georges Henri Pire (Belçika)

1959: İşçi Partili milletvekili Philip J. Noel-Baker (İngiltere)

(parlamentoda dünya barışı için yaptığı çalışmadan)

1960: Afrika'da Hollanda'dan miras ırk ayrımına (apartheid) karşı savaşan

Afrika Ulusal Kongresi lideri Albert John Lutuli (Güney Afrika)

1961: BM Genel Sekreteri Dag Hjalmar Agne Carl Hammarskjöld (İsveç)

(Afrika'da uçak kazasında ölümünden sonra)

1962: Nükleer denemelere karşı mücadele eden Linus Carl Pauling (ABD)

(1954'te elementler arası moleküler oluşumda bağların incelenmesiyle Nobel

Kimya ödülü de aldı... Tarihte aynı veya farklı dallarda iki Nobel alan tek

kişi...)

1963: Uluslararası Kızılhaç Komitesi ve Kızılhaç Dernekleri Birliği

(Cenevre)

1964: ABD zencilerin beyazlarla eşit hakları için mücadele eden Martin

Luther King

1965: Birleşmiş Milletler Çocuk Fonu (UNICEF)

1966-67: Ödül parasının üçte biri ana fona, üçte ikisi ödülün özel fonuna

aktarıldı.

1968: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Başkanı Rene Cassin (Fransa)

1969: BM-Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) (Cenevre)

1970: Amerikalı biyolog ve tarım uzmanı Norman Borlaug (Meksika'da sağlıklı

mısır-buğday yetiştirilmesine ilişkin geniş çaplı çalışmalarından)

1971: Batı Almanya Başbakanı Willy Brandt (Tüm dünya siyasetine aşılamaya

çalıştığı barış ruhu, bilhassa SSCB güdümünde olan Varşova Paktı Demirperde

ülkeleriyle geliştirdiği yapıcı ilişkilerden dolayı)

1972: Ödül verilmedi.

1973: Vietnam Savaşı sürerken ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger ile Kuzey

Vietnam Komünist Partisi'nin müzakere heyeti başkanı ve Dışişleri Bakanı Le Duk

Tho. (Le Duk Tho, ödülü almayı reddetti.)

1974: Sato Eisaku (Japonya) (Evrensel barış tutumu dolayısıyla) ve Sean

McBride (İrlanda) (Kuzey İrlanda'da Katoliklerle Protestanların barış içinde

ortak yönetim kurma idealinden dolayı)

1975: Sovyet nükleer fizik mühendisi Andrey Saharov (SSCB Komünist Partisini

50 megatonun üzerinde atom bombası yapmaktan kaçınmaya ikna ettiği için)

1976: Kuzey İrlanda'da Barış Hareketinin kurucuları Betty Williams ile

Mairead Corrigan.

1977: Merkezi Londra'da bulunan Uluslararası Af Örgütü.

1978: İlk Arap-İsrail barışının öncüleri Mısır Devlet Başkanı Enver Sedat

ile İsrail Başbakanı Menahem Begin.

1979: Hindistan'da yoksulların ve kimsesizlerin koruyucu annesi Arnavut

Katolik Rahibe Teresa.

1980: BM İnsan Hakları Dairesinin kurulmasının öncüsü, idealist

mimar-heykeytıraş Adolfo Perez Esquivel (Arjantin) (Tedhişe karşı

çalışmalarından)

1981: BM Mülteciler Yüksek Komiserliği.

1982: İsveç'ten bakan Alva Myrdal ile Meksikalı Alfonso Garcia Robles (ABD

ile SSCB arasında atom bombası yarışının durdurulması ve dünyanın nükleer

silahlardan arındırılması çalışmalarından)

1983: Polonya Dayanışma Sendikasının genel başkanı (sonra cumhurbaşkanı)

Lech Walesa (SSCB güdümünde Doğu Bloku komünizminin ezici baskısına karşı barışçı

direncinden)

1984: Desmond Tutu (Güney Afrika) (Koyu ırk ayrımı siyasetine karşı barışçı

vaazından)

1985: Nükleer Savaşı Önleme Hekimleri Örgütü (ABD)

1986: Elie Wiesel (ABD) (Nazi toplama kampından kurtulmuş Romanyalı olarak

savaşın dehşetine ilişkin yazdıklarından)

1987: Kosta Rikalı Oscar Arias Sanchez (Ülke siyasetinde ve devletler arası

ilişkilerde devamlı barış temelinde hareket edilmesi ilkesini işlemesinden)

1988: BM Barış Gücünün çeşitli ülkelerde etkinliği

1989: Tibet'in ruhani Budist lideri Dalay Lama (Çin Komünist Partisine karşı

barışçı siyaseti dolayısıyla)

1990: Perestroika (Yeniden Yapılanma) ve Glasnost (Şeffalık) siyaseti

güden SSCB'nin son Devlet Başkanı Mihail Gorbaçov

1991: Myanmar'ın (Burma veya eski Birmanya) cuntaya karşı barışçı önderi

Aung San Su Çii

1992: Guatemalalı Kızılderili kadın Rigobertu Menchu (İç savaşın yıkımı ve

Kızılderili kültürünün korunması konusundaki çalışmalarından)

1993: Güney Afrika'da ırkçı Hollanda kökenli azınlık rejimi altında 27 yıl

hapis yatan zenci önderi ve ülkenin ilk halk iktidarının Devlet Başkanı Nelson

Mandela ile ırkçı azınlık rejiminin son Devlet Başkanı Frederik W. de Klerk

1994: Filistin Devlet Başkanı Yaser Arafat, İsrail Başbakanı İzak Rabin ve

İsrail Dışişleri Bakanı Şimon Peres (Oslo'da temeli atılan İsrail-Filistin Ulusal

Özerk Yönetimi arasında barış tesis edilmesinden)

1995: İngiltere'den Joseph Rotblat ile Kanada-Yeni İskoçya-Pugwash-Bilim

Dünya İşleri Toplantı Merkezinin nükleer bombalara karşı çalışmaları

1996: Carlos Filipe Ximenes Belo ile Piskopos Jose Ramos-Horta (Doğu Timor)

(Doğu Timor sorununun Endonezya hükümetine karşı barışla çözülmesi

çalışmalarından)

1997: Uluslararası Kara Mayınlarını Yasaklama Girişiminin kurucusu Jody

Williams (ABD)

1998: Kuzey İrlanda'da 10 Nisan 1998 Paskalya Arifesi Hayırlı Cuma Barış

Antlaşmasının mimarları Ulster Birlik (Protestan Kraliyet Birliği) Partisi Genel

Başkanı David Trimble ile Katolik İşçi Partisi Genel Başkanı John Hume

1999: Fransız Sınır Tanımayan Doktorlar Örgütü

2000: Güney Kore Devlet Başkanı Kim Dae-jung (Kuzey Kore ile yürüttüğü

Güneş Siyaseti ile)

2001: BM Genel Sekreteri Kofi Annan (1998 Irak krizi ve dünyanın başka

bölgelerinde bunalımlarda üstlendiği arabuluculuk girişimlerinden)

2002: ABD'nin 39. Başkanı Jimmy Carter (Irak gibi ağır sorun haline gelen

bölgelerde bizzat bulunduğu barış girişimlerinden)

2003: İran'ın ilk kadın yargıcı Şirin Ebadi (Kadın hakları, çocuk hakları

alanındaki çalışmalarından)

2004: Kenya Çevre-Doğal Kaynaklar Bakanlığı Müsteşarı Vangari Maathai (30

milyon ağacın dikilmesini sağlayan Yeşil Kuşak Hareketi önderi)

2005: BM-Uluslarası Atom Enerjisi Kurumu ile kurumun Mısırlı başkanı

Muhammed El Baradei (Nükleer enerjinin askeri amaçlı kullanımının engellenmesi ve

barışçı kullanımı için harcanan çabalar dolayısıyla)

2006: Bangladeşli Muhammed Yunus ve Granmeen Bankası (Ülkesinde mikrokredi

gibi yenilikçi ekonomik yöntemleri kullanarak ekonomik ve toplumsal kalkınmayı

alttan sağlamaya yardımcı olma çabaları çerçevesinde).