Osmanlı Devleti'nin dağılma döneminde yaptığı antlaşmalar neler?
Osmanlı Devleti dağılma dönemi; 1792 ile 1922 yılları arasını kapsamaktadır. Devletin sınırlarının küçülmeye başladığı bu evrede toprak kayıplarıyla sonuçlanan Osmanlı İmparatorluğu dağılma dönemi antlaşmaları hangileridir? Savaşta alınan yenilgilerin, savaş sonrası masaya da yansıdığı Osmanlı İmparatorluğu dağılma dönemi antlaşmaları önemi nedir? Osmanlı Devleti dağılma dönemi antlaşmaları ve tarafları hakkında detaylı bilgiler bulabileceğiniz bu yazımızı sizler için hazırladık.
İşte, Osmanlı İmparatorluğu’nu yıkılışa götüren antlaşmalara dair tüm detaylar...
Osmanlı İmparatorluğu Dağılma Dönemi Antlaşmaları
Osmanlı Devleti, dağılma döneminde 12 önemli antlaşmaya imza atmıştır. Sonuçları açısından oldukça yıkıcı olan Osmanlı İmparatorluğu dağılma dönemi antlaşmaları ve tarafları sırasıyla şu şekildedir:
Paris Antlaşması (1802)
Fransa’nın, 1798 senesinde Napolyon Bonapart önderliğinde başlatmış olduğu Mısır Seferi; Osmanlı Devleti’nin Fransa’ya savaş ilan etmesiyle karşılık bulmuştur. Fransız ordularının Osmanlılar tarafından Akka’da durdurulması ve geri püskürtülmesi sonucu iki devlet arasında Paris Barış Senedi imzalanmıştır.
İmzalanan bu antlaşma ile Fransa’nın Mısır seferi son bulmuş ve Mısır Osmanlıların hâkimiyeti altında kalmıştır.
Bükreş Antlaşması (1812)
1806-1812 Osmanlı – Rus Savaşı’nı sona erdiren Bükreş Antlaşması 1812 tarihinde imzalanmıştır. Bu antlaşmanın öne çıkan maddeleri ise şu şekildedir:
Edirne Antlaşması (1829)
Osmanlı Devleti ile Rusya arasında imzalanan Edirne Antlaşması ile 1828-1829 Osmanlı – Rus savaşı sona ermiştir. Edirne Antlaşması ile Yunanistan bağımsız bir devlet olarak kurulmuştur.
Bükreş Antlaşması ile Yunanlar; Osmanlı idaresi altında bağımsızlık kazanan ilk millet olmuşlardır. Bu özelliğiyle Bükreş Antlaşması, Osmanlı İmparatorluğu dağılma dönemi antlaşmaları arasında dikkat çekmektedir.
Kütahya Antlaşması (1833)
Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa; Osmanlılardan, Şam valiliğini istemiş ve bu talebin reddedilmesi üzerine de ordusuyla harekete geçerek önce Adana’ya, oradan da Konya’ya kadar gelmişti. İki ordu önce Konya’da karşı karşıya geldiler fakat bir üstünlük kuramayan Osmanlı birlikleri Kütahya’ya geri çekildi ve 1833 yılında Kütahya Antlaşması imzalandı.
İmzalanan bu antlaşmayla Şam Valiliği Kavalalı Mehmed Ali Paşa’ya verilmiştir. Osmanlı Devleti’nin, kendisine bağlı olan bir valisine dahi söz geçiremeyecek durumda olduğunun kanıtı olan Kütahya Antlaşması; Osmanlı İmparatorluğu dağılma dönemi antlaşmaları tarihi içinde özel bir yere sahiptir.
Hünkar İskelesi Antlaşması (1833)
Osmanlı Devleti ile Rusya arasında imzalanan bir saldırmazlık ve yardımlaşma antlaşmasıdır. Antlaşmanın öne çıkan maddeleri şu şekildedir:
Rusya’ya önemli ayrıcalıklar veren bu antlaşma ile ‘’Boğazlar Sorunu’’ adında yeni bir mesele ortaya çıkmıştır.
Baltalimanı Antlaşması (1838)
Osmanlı Devleti ile İngiltere arasında imzalanmış olan bir ticaret antlaşmasıdır. 1838 yılında imzalanan Baltalimanı Antlaşması’nın öne çıkan maddeleri şu şekildedir:
Bu antlaşma ile beraber iç pazarda Avrupalı malların dolaşmasıyla, Osmanlı ekonomisi büyük zarar görmüştür. Osmanlı Devleti’nin mali yapısını bozan Baltalimanı Antlaşması; Osmanlı İmparatorluğu dağılma dönemi antlaşmaları arasında önemli bir yer tutmaktadır.
Paris Antlaşması (1856)
Osmanlı Devleti ile Rusya arasında yaşanan Kırım Savaşı sonucunda; Osmanlılar ile Rusya, Fransa, İngiltere arasında imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Ruslar tarafından bozulan dünya siyaset dengesi yeniden kurulmuştur. Ayrıca Osmanlı Devleti bir Avrupa devleti olarak sayılmıştır.
Ayestefanos Antlaşması (1878)
Osmanlı Devleti ile Rusya arasında gerçekleşen 93 Harbi’nin sonunda iki ülke arasında imzalanmıştır. Rusya’nın bu antlaşmadan çok karlı çıkması üzerine batılı devletler harekete geçmiş ve imzalanan bu antlaşmanın geçersiz olması için Berlin’de bir kongre toplamışlardır.
Berlin Antlaşması (1878)
93 Harbi sonrası imzalanan Ayestefanos Antlaşması yerine imzalanmış olan antlaşmadır. Osmanlı Devleti, Rusya, Avusturya-Macaristan, İngiltere, Fransa, İtalya ve Almanya arasında imzalanmıştır.
Berlin Antlaşması’nın öne çıkan sonuçları ise şu şekildedir:
Uşi Antlaşması (1912)
İtalya’nın Trablus ve Bingazi’yi işgal etmesi üzerine gerçekleşen Trablusgarp Savaşı; 1912 Uşi Antlaşması ile sona ermiştir. Bu antlaşmaya göre Trablus ve Bingazi İtalya’ya bırakılmış; On İki Ada ise geçici olarak İtalya’ya verilmiştir.
Mondros Ateşkes Antlaşması (1918)
1. Dünya Savaşı’nın sonunda, Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında imzalanmıştır. Osmanlı Devleti’nin koşulsuz teslimiyeti anlamına gelen bu antlaşmayla beraber, Osmanlı Devleti fiilen sona ermiştir.
Sevr Antlaşması (1920)
Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında imzalanan ve 433 maddeden oluşan bir barış antlaşmasıdır. Meclis-i Mebusan kapalı olduğundan bu antlaşma hiçbir zaman mecliste onaylanmamış ve yürürlüğe girmemiştir.
