Tatiliniz ne kadar etik?
Tatilde gideceğiniz yeri ne belirler?
Kar amacı gütmeyen bir sivil toplum örgütü olan Ethical Traveler her yıl "Etik Tatil Destinasyonları Listesi" yayımlıyor. Bu seneki listede ilk göze çarpan Rihanna'nın tanıtım elçisi olduğu Barbados...
Tatilde gideceğiniz yeri ne belirler? Popülaritesi mi? Denizi mi, dağları mı, barları mı? Eğer dünyaya karşı sorumluluk bilinci olan biriyseniz tatil noktanızı sadece konfor, keyif ve eğlenceye göre belirlemezsiniz. Turist olarak gittiğiniz yerin ekonomisine katkıda bulunacağınızı göz önüne alarak, o ülkenin vatandaşlarına, tarihi eserlerine, kültürüne, doğasına nasıl davrandığınıza da bakarsınız. Bu da sizi vicdanen özgür kılar.
Ama bunları düşünmek şimdiye dek aklınıza gelmediyse, üzülmeyin! 1996'dan beri Ethical Traveler adlı bir sivil toplum örgütü, her sene 10 ülkelik bir liste yayınlayarak hepimizin yerine düşünüyor. Listede bugüne kadar Türkiye'nin esamisi bile okunmamış, onu da ekleyelim. İşte en son "etik tatil destinasyonları"...
1- Barbados
Karayipler'in popüler adası ve Rihanna'nın ülkesi olan Barbados, BM Çevre Programı işbirliğiyle yeşil ekonomisini geliştirdiği için yüksek bir puanla listeye girdi. Raporda ayrıca eko-bilinci geliştirmek için eğitimdeki çabalara da değinilmiş. Bunlara rağmen Barbados'un eksileri azımsanacak gibi değil. Çünkü raporda, insan ticaretinin yoğunluğundan, devlet birimlerinde çalışan kadın sayısının azlığından da bahsediliyor.
2. Cape Verde
Batı Afrika kıyısındaki Cape Verde, bölgenin en iyi yaşam standartlarına sahip ve turistlerin ilgisini çekmeye başlayan yerlerden biri. Yüzde 100 yenilenebilir enerji kullanımı ve turizm alanında "sıfır emisyon" uygulamaları burayı daha cazip kılıyor.
3- Costa Rica
Milli parkları ve biyolojik koruma alanlarıyla popüler olan bu Orta Amerika destinasyonu, geçen yıl da listeye girmeyi başarmıştı. Happy Planet Index'e göre dünyanın en mutlu ülkeleri listesinin başında gelen Costa Rica, köpekbalığı avcılığı ve spor amaçlı avlanmayı yasaklayarak önemli bir adım attı. Ayrıca ülkedeki suç oranları da çok düşük. Diğer yandan İnsan Hakları Komisyonu, eşcinsel bireyler için ekonomik bir eşitlik bulunmadığını açıklamıştı. "Ertesi gün hapları"nın kullanımın hâlâ yasak olması ve kahve üretiminin çevreye verdiği zararlar ülkenin eksileri.
4- Gana
Yaban hayatı ve eko-turizmle tanınan Gana, raporda siyasi istikrar, medeni haklara saygı ve basın özgürlüğü nedeniyle yüksek puan aldı. Yine de raporu hazırlayan yetkililer, ülkedeki aktif ayrımcılığa vurgu yaparak "Gana'yı bu yıl listemize alarak onların reformlarına bir umut ışığı yakmayı amaçlıyoruz" açıklaması yaptı.
5- Letonya
İkinci kez listeye giren ülkedeki basın özgürlüğü, güçlenen demokrasi, temiz ve ücretsiz su kullanımı ile "Çevre Koruması İndex"inde en çok gelişen ülke olmasının altı çiziliyor. Rapora göre Letonya'nın yarısının sayısız çeşitlilikte canlıya ev sahipliği yapan el değmemiş bir doğaya sahip olması, güçlü eko-turizm kültürü önemli avantajlar.
6- Litvanya
Letonya'nın komşusu Litvanya da listeye ikinci kez giriyor. Bunda çevresel ve tarihsel değerleri korumadaki başarı etkili. Bu arada Kaunas şehri, 2015 Avrupa Yeşil Başkenti olmaya aday. Bu, Türkiye'den bir şehrin özellikle de İstanbul'un asla başvuramayacağı bir adaylık çünkü şöyle kriterleri var: Düzenli yerel ulaşım, hava kalitesi, gürültü düzeyi, yeşil alan oranı, düzenli toprak kullanımı, atık yönetimi, su tüketimi ve atık su yönetimi, eko-gelişim, düzenli işe yerleştirme sistemi, lokal otoritelerin çevresel yönetim politikaları...
7- Mauritius
Geçen sene de listede olan ülke, edebiyat, insan hakları, yaşam uzunluğu, kişi başı gelir oranları ile Afrika'da birinci sırada. Sağlıklı gelişme ve enerji kullanımı açısından da son dönemde atakları var. Ancak ülkede kadın-erkek eşitliğinin bulunmaması, aile içi şiddetin en önemli sorun olarak devam etmesi, HIV ve diyabet oranlarının yüksekliği gibi eksiler var.
8- Palau
Eğer deniz-güneş-kum tatili peşindeyseniz Palau'yu ajandanıza ekleyin. İnsan hakları konusunda bu yıl en büyük gelişmeyi gösteren Pasifik Okyanusu'ndaki adanın eksileri petrol araştırmalarına izin verilmesi, fazla balıkçılık ve mercan kayalıklarının korunmaması.
9- Samoa
Palau size uymazsa Güney Pasifik'teki başka bir adaya, Samoa'nın nefes kesici sahillerine atın kendinizi. Eskiden Yeni Zelanda'ya bağlı olan Samoa'nın anayasası cinsiyet-sosyal statü-dil-ırk ayrımcılığını yasaklıyor. Devlet milli parkları, kıyıları lokal komünitelere danışarak koruyor ve iklim değişimi konusunda önlemler alıyor.
10- Uruguay
Amerika kıtasının güneydoğusunda yer alan Uruguay, tam bir kıyı cenneti. Ancak cinsiyet ayrımcılığı, aile içi tecavüz ve şiddetin yaygınlığı, uyuşturucu trafiği, aynı cinsler arasında ilişkinin yasak olması ülkenin dezavantajları. Bunlara rağmen işçi haklarının korunması, eğitime verilen önem (ilk ve orta okul öğrencilerine ücretsiz laptop veriliyor), yenilenebilir enerji kullanımı ülkeyi bu listeye sokuyor.
Kriterler
Liste yapılırken göz önüne alınan kriterler şunlar:
· Ülkenin çevrenin korunması konusunda duyarlılığı
· UNICEF ve UNDP raporları baz alınarak sosyal kalkınma oranları (Bunu, ulaşabilir temiz içme suyundan suç oranlarına kadar birçok faktör etkiliyor.)
· İnsan haklarına yaklaşım. 2012'de listede olan birçok Güney Amerika ülkesinin bu yıl listede yer almamasının en önemli nedeni insan hakları ve LGBT hakları konusundaki gerilemeler.
