Her yıl 6 milyon kişiyi öldürüyor!

İstatistikler dünya genelinde her 6 kişiden birinin hayatının bir döneminde inme geçireceğini gösteriyor. Her yıl dünyada yaklaşık 17 milyon kişi inme geçiriyor ve bunların 6 milyonu hayatını kaybediyor.

Pek çok ülkede ölüm nedenleri arasında ikinci sırada yer alan ve en önemli engellilik nedeni olan inmeye karşı acil eylem çağrısında bulunan Dünya İnme Örgütü (WSO), 9’uncu kongresini İstanbul’da yaptı. Kongrenin bir numaralı gündemi, giderek yaygınlaşan bir halk sağlığı problemi olan ve “sessiz salgın” olarak nitelendirilen inmeyle mücadele oldu.

İnmeden korunmak için bunlara dikkat!

İnmenin tıbbi açıdan acil bir durum olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Kürşad Kutluk ise inme riskini ve tehlikesini azaltmak için herkesin alabileceği 6 önlemi şöyle sıraladı:

"Kişisel risk faktörlerinizi bilin; yüksek tansiyon, diyabet ve yüksek kolesterolünüzü kontrol altına alın.

Fiziksel olarak aktif olun ve düzenli olarak egzersiz yapın. Sağlıklı bir vücut ağırlığı edinin ve koruyun.

Tansiyonunuzu düşük tutmak için sağlıklı bir beslenme düzenine sahip olun.

Alkol tüketimini sınırlandırın

Sigara dumanından kaçının. Eğer sigara içiyorsanız, sigarayı bırakmak için derhal yardım alın.

İnmenin uyarı niteliğindeki işaretlerini tanımayı öğrenin."

İNME BELİRTİLERİ NELER? - -

Geçici bulgulara (en fazla 24 saat içinde tamamen düzelen) geçici iskemik atak deniyor.

Bunda gözde geçici körlük veya bulanık görme; kısa süreli konuşma veya anlama bozukluğu;

Geçici şuur kaybı; el parmaklarında veya tüm elde veya tüm kolda veya bacakta ortaya çıkan his kaybı ya da güçsüzlük (yani vücudun tek tarafında olan felç) olarak özetlenebilir.

Bu belirtiler 24 saat içerisinde tamamen düzelirse geçici iskemik atak fakat bir günden sonra herhangi bir belirti bırakırsa klinik olarak inme geçirilmesinden bahsediliyor.

Bulgular çok kısa zamanda tamamen geçse bile çok önem verilerek hemen doktora başvurulması ve gerekli tanı yöntemlerinin hemen uygulanması gerekir.

Zira istemik atak geçiren hastaların en az üçte birinde takip eden günler veya haftalar içinde inme ortaya çıkabiliyor.

İnme konusunda dünyaca ünlü uzmanları bir araya getiren kongrede, inmeyle mücadelede hareketli yaşam tarzının önemine vurgu yapıldı. Toplantıda, hipertansiyon, kan yağlarında yükseklik, sigara ve alkol kullanımı, yetersiz fiziksel aktivite, dengesiz beslenme ve diyabet gibi birbirleri ile ilişkili risk faktörlerinin önlenmesi ile inmenin de önlenmesinin mümkün olacağı mesajı verildi.

WSO Başkanı Prof. Dr. Stephen Davis, inme belirtilerine karşı ne kadar hızlı davranılırsa o derecede beyin hücrelerinin korunduğunu söyledi. Prof. Davis, “Kaybedilen zaman, kaybedilen beyin fonksiyonu demektir. İnme belirtileri ortaya çıktıktan sonra inmeyi tedavi etmek için fırsat penceresi oldukça sınırlıdır. Sizin ya da yakınınızdaki birinin inme geçirdiğini düşünüyorsanız derhal en yakın hastaneye gidin. Belirtiler birkaç dakika içinde ortadan kaybolsa dahi ambulansı arayın çünkü bu yaklaşmakta olan potansiyel güçlü bir inmeyi önlemek için son fırsatınız olabilir” uyarısında bulundu.

Prof. Davis, inme geçiren kişilerin deneyimli doktor, hemşire ve terapistlerin bulunduğu, uzmanlık alanı inme olan merkezlere başvurması halinde hayatta kalma olasılıklarının daha yüksek olduğunu ve kalıcı hasarın daha az bir oranda tutulabileceğini vurguladı.

Bu test 'beyninizi' ele verecek!

Para kazanmak mı önceliğiniz yoksa duygusal olmak mı? Bedeninizi yöneten beyninizi tanımak için bir kaç adım kaldı... -

Beyninizin hangi kısmını kullanıyorsunuz? Sezgisel mi düşünürsünüz yoksa mantık timsali misiniz? İşte bu test tüm bu soruların yanıtını bulmanıza yardımcı olacak. -

Düşünce ve hafıza diyince akla ilk gelen isimler Tony Buzan ve Michael J. Gelb'in fikirleri doğrultusunda hazırlanan test beyni ele veriyor. İşte o test! -

Beyni genç tutmanın en kısa yoluSonuçları "Annals of Neurology" dergisinde yayımlanan, Edinburgh Üniversitesi'nin yaptığı araştırma çerçevesinde,

kentte doğan 262 kişiye 11 yaşında yapılan zeka testleri bu kişiler 70'li yaşlarındayken tekrarlandı.

2008-2010 yıllarında yapılan araştırmada, hepsi İngilizcenin yanı sıra en az bir dilde daha iletişim kurabilen bu kişilerin 70'li yaşlarında bilişsel yetilerinin ne ölçüde değiştiği incelendi.

Gruptaki 195 kişinin ikinci dili 18 yaşından önce, 65'inin ise 18 yaşından sonra öğrendiği belirtildi.

Araştırmanın bulguları, iki ya da daha fazla dil konuşanların, kendilerinden beklenenden çok daha iyi bilişsel yetilere sahip olduğunu ortaya koyarken,

en güçlü etkilerin, genelde zeka ve okumada gözlendiği kaydedildi. -

Yabancı dili yetişkinken öğrenenlerde de bu olumlu etkinin tespit edildiğine dikkati çekildi.

Edinburgh Üniversitesi Bilişsel Yaşlanma ve Epidemiyoloji Merkezi'nden doktor Thomas Bak, dikkat, odaklanma ve akıcılıkta gözlenen iyileşmenin, doğuştan gelen zekayla açıklanamayacağını ifade ederek

"Araştırmamız, çift dilliliğinin, yetişkinlikte öğrenilse bile, yaşlanan beynin çıkarına olabileceğini gösteriyor" dedi.

5 KADINDAN 1’İ İNME RİSKİYLE KARŞI KARŞIYA

Türk Nöroloji Derneği Başkan Yardımcısı,Türkiye İnme Destek Organizasyonu Başkanı Prof. Dr. Şerefnur Öztürk de WSO’nun yürüttüğü “Ben Kadınım–İnme Beni Etkiler” projesi hakkında şu bilgileri verdi: “Bu proje ile kadınların inme geçirme riskinin daha yüksek olduğuna dikkat çekmeyi hedefliyoruz. Her 5 kadından biri inme riskiyle karşı karşıyadır ve kadınların inmeye bağlı ölüm oranları erkeklerden daha yüksektir. İnmeye bağlı her 10 ölümden 6’sı kadınlarda meydana gelmektedir. Bunun nedeni, inmenin kadınlarda hayatın daha ileri dönemlerinde meydana gelmesi ve bu dönemde sonuçların daha ciddi olmasıdır. Ayrıca birçok önemli inme risk faktörü kadınlarda daha sık görülmektedir.”

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Beyin Damar Hastalıkları Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Nevzat Uzuner ise tanı konulmayan ve tedavi edilmeyen bir kalp rahatsızlığı olan atriyal fibrilasyonunun önemine dikkat çekti. Atrial fibrilasyonun inme için büyük bir risk oluşturduğunu ifade eden Prof. Dr. Uzuner, WSO’nun kalp krizi geçirmiş, kendisine herhangi bir kalp rahatsızlığı tanısı konmuş ya da kalp ritmi düzensiz olan kişilerde inmenin meydana gelmesini önlemek için düzenli sağlık kontrolü tavsiye ettiğini belirtti.

Zihninizi boşaltmanın 9 yolu

İster Sudoku şampiyonu olmaya çalışın, ister yeni tanıştığınız birinin adını hatırlamaya, herkes beynini biraz daha çalıştırmak ister. -

Bilgi işleme, hafıza ya da ciddi düşünme gibi kavrama fonksiyonlarınızı hızlıca arttırarak kesin çözümlü bir onarım yok ancak beyninizi olabildiğince sağlıklı tutacak bazı basit adımlar var.

Doğru beslenme, egzersiz yapma ve zihnen aktif olma beyin sağlığını güçlendiricilerin başında geliyor ancak tek seçenek bunlar değil.

Öğrenmeye devam edin

Birçok araştırma, eğitimin zihinsel işlevin azalmasına karşı koruma sağladığını gösteriyor. -

Teoriye göre, daha eğitimli insanların idrak edebilme ve kavrama özellikleri daha fazla.

Ancak bu biraz iki ucu keskin kılıç, çünkü yüksek eğitimli insanlar Alzheimer'a daha geç yaşlarda yakalanmalarına karşın bir kez yakalandılar mı hastalık daha hızlı ilerliyor.

Bulmaca çözün

Okula geri dönemeseniz bile, zihninizi çalıştırmanın başka yolları da var.

Eğitim, erken yaşlarda bilişsel kas yapmanızı sağlayarak sizi hızlandırır ancak orta yaşlardan sonra da bu avantajı devam ettirmek istiyorsanız zihin çalıştıran aktivitelerde bulunmaya devam etmeniz gerekir.

75 yaşın üstünde 488 yetişkinle yapılan bir araştırmada, deneklere puzzle, çapraz bulmaca, kitap okuma ya da müzik dinleme gibi zihin çalıştırıcı etkinlikler yaptırıldı ve hafıza kaybı, bunama gibi belirtilerin azaldığı gözlendi.

Araştırma sonucunda zihinsel olarak aktif geçirilen her gün için, bunamanın 2 ay kadar geciktiği ortaya çıktı.

Pozitif düşünün

Yaş ve hafıza kaybıyla ilgili duyulan gerginlik orta yaş ve üstü kişilerin hafıza testlerindeki performanslarını düşürebilir.

Diğer taraftan pozitif düşünceler/inanışlar ve hafızayla ilgili yapılmış daha önceki çalışmalar bu negatif algıyla mücadele edebilir. -

Tüm duyularınızı kullanın

Görme, duyma ve dokunma duyularına bağlı duyusal hafıza genellikle kısa sürelidir.

Ancak araştırmalar birkaç duyuyu kullanmanın, çiçek kokusuna sahip bir çiçek fotoğrafı gibi, insanların duyularıyla algıladıkları şeyi hatırlamalarına yardım ettiğini gösteriyor.

Sosyalleşin

Birçok araştırma sosyal destekle daha iyi bilişsel işlevin arasında bir bağ olduğunu ortaya çıkardı. 2008'de emekli insanlara yönelik yapılan bir çalışma, en az sosyal insanların hafızasının en sosyal insanlara göre daha düşük olduğunu gösterdi.

Araştırmacılar sosyalleşmenin zihnimize iyi geldiğini, insanların kendine özen göstermesini sağlayarak stresi azalttığını, sevilen insanlarla beraber olmanın yarattığı duygular sayesinde vücudun yararlı nörohormonlar salgıladığını ortaya çıkardı.

Aynı anda birden fazla iş yapmayın

Birçoğumuz aynı anda birden fazla iş yapmakla övünür ama bilim, dikkatimizi bölmenin verimlilikten ziyade problemli olduğunu söylüyor.

Çalışan hafıza üzerine yapılan bir çalışmada, genç ve daha yaşlı yetişkinlere kesintili ve kesintisiz tanıma testi yaptırıldı. -

Sonuçta, her yaştan yetişkinde müdahalelere karşı dikkat dağınıklığı ve cayma görülürken daha yaşlı yetişkinlerin bir kez dikkati dağıldıktan sonra yeniden konsantre olmada daha fazla zorlandıkları görüldü.

Aralıklı öğrenme

Eğer bir şeyi ezberlemek zorunda kaldıysanız, büyük ihtimalle "aralıklı öğrenme" size tanıdık gelecektir. Aralıklı öğrenme, ezber yapmaya çalıştığınızda tekrar yapma aralığının o şey sonunda aklınıza girene kadar artmasına denir.

Yani ezber sırasında ilk başta kendinizi daha fazla denersiniz, sonra daha az ve daha az.

Kulağa çok basit gelebilir ama aralıklı öğrenme, hafızanızı en iyi şekilde kullanmanın en iyi yoludur ve akıllı telefonlarda bu tekniği takip eden app'lerin olma sebebi de bu yüzdendir.

Egzersiz yapma

Hipokampus, beyindeki uzun süreli hafıza ve yön bulmaya yarayan bölge, biz yaşlandıkça küçülür, bu da bunamaya ve hafıza kayıplarına neden olur. Ancak egzersiz yapmak, bu küçülmeyi ciddi anlamda durdurabilir.

Egzersiz beyne giden kan akışını hızlandırır ve sinirsel etmenlerin üretimini canlandırır. Sadece öğrenme sonrası yapılan 6 dakikalık egzersiz bile hafızayı hızlandırıcı etkiye sahiptir.

Doğru beslenme -

Ne yediğimizle beynimizin nasıl çalıştığı arasında herkesin bildiği bir bağ vardır. -

Fazla kilolu olmanın ruhsal ve sinirsel hastalık problemlerini arttırdığı da bilinen bir gerçektir. Araştırmacılar somon, ceviz, soya fasülyesi gibi omega-3'ün zengin olduğu besinler tüketmenin beynin şeker dengesini sağlıklı tuttuğunu buldular.