Yanlışlıkla yemek yemek orucu bozar mı? Diyanet'e göre oruçluyken yanlışlıkla yemek yemek orucu bozar mı?
Oruç, sahurdan iftar vaktine kadar yeme ve içmeden bilinçli olarak uzak durmayı gerektiren önemli bir ibadettir. Ancak bazen oruçlu olduğumuzu unutup bir şeyler yiyebiliriz. Bu tip durumlarda da "yanlışlıkla yemek yemek orucu bozar mı? Sorusu sık sık araştırılmaktadır. İslâm âlimlerince Hz. Peygamber'in (s.a.s.) hadislerine dayanarak bu soruya net bir cevap verilir. Peki, oruçluyken yanlışlıkla yemek yemek orucu bozar mı? İşte detaylar.
Oruç, insana manevi bir disiplin ve irade gücü kazandıran bir ibadet olarak İslam dininde büyük önem taşır. Kur’an ve hadislerde, oruç tutarken bilinçli olarak yiyip içmemenin esası vurgulanır. Ancak Hz. Peygamber (s.a.s.) unutma hâline özel bir istisna tanır. Unutkanlıkla yeme veya içme durumunda, kişi oruçlu olduğunu hatırladığı anda yeme içmeyi bırakır ve ağzını temizlerse oruç bozulmuş sayılmaz. Bu hüküm, “Bir kimse, oruçlu olduğunu unutarak yer-içerse orucunu tamamlasın; çünkü onu, Allah yedirip içirmiştir.” (Buhârî, Savm, 26; Müslim, Sıyâm, 171) hadisine dayanır. Diyanet İşleri Başkanlığı da bu hadisi esas alarak, yanlışlıkla yemek yemek fiilinin kasıt içermediğini, dolayısıyla oruç üzerinde olumsuz bir etki doğurmadığını bildirir.
YANLIŞLIKLA YEMEK YEMEK ORUÇ BOZAR MI?
Oruçlu olduğunu unutmak, sahur ve iftar arasındaki sürenin uzunluğundan veya kişinin günlük meşguliyetinden kaynaklanan insani bir durumdur. Bu unutmanın ardından kişi oruçlu olduğunu hatırladığında, “Allah’ın ona ikram ettiği” kabul edilir ve ibadete devam etmesi teşvik edilir. Ancak burada temel nokta, unutma hâlinden çıktığı anda yeme içmeyi kesmesi ve bilerek sürdürmemesidir. Bilinç devreye girdiğinde kasten yeme içmeye devam etmek, orucun bozulması anlamına gelir. İşte unutkanlık ile kasıt arasındaki bu fark, yanlışlıkla yeme içmenin oruç üzerindeki hükmünü belirleyen en önemli unsurdur.
YANLIŞLIKLA YEMEK YEMEK ORUCU BOZAR MI?
Bu iki maddede görüldüğü gibi, yanlışlıkla yapılan fiilin kasıtsız olduğu tescillenirse oruç zarar görmez. İslam’ın bu hoşgörülü yaklaşımı, insanların insani zaaflarını göz önünde bulundurur ve ibadetin niyet boyutuna vurgu yapar. Söz konusu “yanlışlık” veya “unutma”, tamamen bilinç dışı bir hâl olarak kabul edildiği sürece orucun özüne halel getirmez. Buna karşılık, bilerek yemeği sürdürmek ise orucun bozulması ve kaza veya kefaret gerekliliği anlamına gelir.
ORUÇLUYKEN YANLIŞLIKLA YEMEK YEMENİN ETKİLERİ
İslam’da orucun amacı, kişinin irade gücünü geliştirmek ve manevi arınma sağlamaktır. Yanlışlıkla yeme içme fiilinin bu amaca zarar vermediği düşünülür. Ancak yine de, oruçlu olduğunu unutmak çok sık tekrarlanırsa kişinin kendini gözden geçirmesi gerekir. Bununla birlikte, şu noktalara dikkat edilebilir:
Tüm bunlar, oruçta niyet ve kasıt unsurunun ne kadar önemli olduğunu tekrar ortaya koyar. Dinî kaynaklar, kasıtsız fiillerin ibadeti bozmayacağı yönünde net ifadeler içerirken, bilerek yapılan ihlâllerin orucu geçersiz saydığını belirtir. İnsan faktörü göz önüne alındığında, unutma hâli “ilahi bir ikram” olarak nitelendirilir ve kişi tekrar niyetine geri dönebilir.
Yanlışlıkla yemek yemek orucu bozar mı? sorusuna Diyanet İşleri Başkanlığı ve Hz. Peygamber’in (s.a.s.) hadisleri ışığında verilecek cevap, “Hayır, bozmaz.” şeklindedir. Oruçlu olduğu hatırlanınca derhal yemeği bırakmak, ağzını temizleyip oruca devam etmek yeterlidir. Bu kural, dinin özünde kasıt unsuruna verdiği önemin yansımasıdır. Yani ibadette temel belirleyici, kişinin bilinçli veya bilinçsiz davranışıdır. Kasıtsız olarak yapılan, “unutma” hâlinden doğan yeme içme, oruca zarar vermeyen istisnai bir durumdur. Dolayısıyla kişi, yanlışlıkla bir şey yediğinde paniğe kapılmadan, “Allah onu yedirip içirmiştir” hadisini anımsayarak orucuna normal şekilde devam edebilir.
