Amerikalı Laz'lar!
Bir dönem Trabzon'da askerlik yapan Amerikalılar, ülkelerinde kurdukları internet sitesinde en ilginç anılarını paylaşıyorlar
Ajans HABERTÜRK / Kenan TAŞKIN / TRABZON
Trabzon'un Boztepe mevkiinde 1953-70 yılları arasında üste görev yapan Amerikalı askerler, ülkelerinde kurdukları internet sitesinde o dönemlerdeki anılarını paylaşıyorlar. 30 askerin kurduğu sitede, Trabzon'da yaşadıkları hatıraları ve çektirdikleri fotoğrafları yayınlayan Amerikan askerleri başlarından geçen ilginç anıları da burada tüm çıplaklığı ile anlatıyorlar.
MADALYA ALMIŞLAR
Bil Mc Fall adlı asker o dönemde arkadaşlarıyla birlikte çağrıldıkları sünnet düğünü ve törenlerden çok etkilendiğini anlatırken, Jim Depp adlı asker, şimdiki ismi Çukurçayır olan bölgede meydana gelen yangını söndüren ve daha sonra yanan evi onararak köylülerle dostluk kuran ilişkilerinden bahsediyor. Köylülerin, dönemin ABD Başkanı Kenedy'ye yazdıkları mektup ise askerlerin madalya almasına neden oluyor. Tom Karjala adlı asker ise Trabzon'a gönderilme sebeplerinin bir nevi casusluk olduğunu belirterek, "O dönemlerde dünyada iki süper devlet olarak Rusya ve Amerika anılıyordu, biz buradan Rusya askeri hareketlerini izliyor, konuşmalar çözüyorduk" diye bahsediyor.
HEPSİ EMEKLİ
İngilizce olarak yayınlanan ve inanılmaz bir ilgi uyandıran siteyi dünyanın dört bir yanından günde yaklaşık 30 bin kişinin ziyaret ettiği belirtildi. Amerikan askerleri Trabzon'da görev yaptıkları yıllarda yöre halkı ile yaşadıkları güzel ve acı anıları tüm ayrıntılarıyla anlattıkları sitede, o dönemlerde çektikleri ilginç fotoğrafları da yayınlıyorlar. Bugün yaşları 65'in üzerinde olan Amerikan askerlerinin bu anıları büyük ilgi ile okunuyor. O dönemin asker arkadaşları, bu site sayesinde hala görüştüklerini belirtiyorlar. İşte Trabzon'da o dönem askerlik yapan Amerikalıların anılarından bazıları.
TÜRK KIZI KRİZİ
Mike Chamman: "1963 yılıydı. Bizim askerlerle arkadaşlığı olan genç bir Türk kızı erkek arkadaşını görmek için Boztepe'deki askeri birlikteki telsiz istasyonuna gelmişti. Kapıda beliren 3 Türk askeri genç kızın kendilerine teslim edilmesini istemişti. Fakat Amerikalı nöbetçi, kızı kesinlikle teslim etmeyeceklerini belirterek bunun için üs komutanı Albay Sylevester J. Wagasky ile temasa geçti. O esnada eğitimde olan Albay Wagasky, sinirli bir şekilde yanımıza geldi. Türk askerlerine istasyona kesinlikle giremeyeceklerini, buna yetkileri olmadığını ve içerideki Türk kızını da kendilerine teslim etmeyeceklerini söyledi. Bu esnada büyük bir tartışma patlak verdi. Askerlerden birisi Albay Wagasky'nin kolundan tuttu. Kriz daha da büyüdü. Askeri birlikteki rütbeli Türk subayı Albay'ın yanına geldi olayın kapatılmasını istedi ve özür diledi. Ama o gün Türk kızını görevli askerlere vermedi. Daha sonra o kızın oradan nasıl çıkarıldığını ve akıbetinin ne olduğunu öğrenemedik. Sanırım Albay Wagasky ile kızın Amerikalı arkadaşı arasında askeri bir sır olarak kaldı. Kız herhangi bir şekilde birliğe de gelmedi. Ve genç bir kızın sebep olacağı çok büyük bir kriz iki ülke komutanlarının tutumlarıyla önlenmiş oldu. Kim bilir Rusya'yı dinleme görevi genç bir Türk kızı yüzünden az kalsın suya düşecekti.
İDAM SEHPALARI
John Duhaime adlı asker "1958-59 yıllarında Trabzon şehir merkezindeki Meydan parkında insanlar asılıyordu. ve insanlar da bu asılma törenleri izletiliyordu. Suç işleyen, birini öldüren kişiler yargılanıyor sonrada meydan parkında darağacında herkesin gözü önünde.idam ediliyorlardı. Bu görüntüleri görmemek için çok mücadele ettim. Ama bir gün şahit oldum. Sonra ne mi oldu; unutmak için günlerce çaba sarf ettim. Hala unutabildiğimi söyleyemem. Şehrin merkezinde böyle günlerde ölüm sessizliği olur, at arabaları geçmez, vasıtalar işlemezdi. Büyük kalabalıklar olurdu. Çocuklar da izlerdi. Suçlarını sayarlar, sonra da asarlardı. Buna rağmen en güzel askerlik günlerim Trabzon'da geçirdim."
AKLIMDAN ÇIKMIYOR
Tom Karjala adlı asker ise , "1959 yılında Trabzon'da göreve başlamıştım. Bu şehir gençliğimin en unutulmaz yıllarını ve anılarını yaşadığım yer olarak ebediyen hafızamda kalacak. Bazen torunlarıma anlatırken sarsılıp irkildiğim oluyor. O fotoğraflara bakınca da aynı oluyorum. Asker olarak zorlanmıyorduk. İçinde bulunduğumuz bir sürgün değildi, dış görev birliğiydi. Sıcak savaş da yapmıyorduk. İstihbari casusluk denilebilir. Anılarımda yer alan Meydan Parkı fotoğrafı için "Katillerin asıldığı meydan" diye not düştüm. Bu biraz sert ve ürkütücü kaçıyordu. Ama gerçek böyleydi. Boztepe'ye ilk gelen ekiplerden ikincisinde yer alıyordum. O zamanki askeri birlikte kalmamız için yer yoktu. Türk askerler fazlaydı. 6 ay boyunca Meydan?da kaldım. Meydan Park'ında idam sahnelerine şahit oldum. Bunlar benim için anı değil, hafızama kazınmış gerçek birer film şerididir.
YANGINA KOŞTUK
Jim Deep adlı asker ise Trabzon'da en etkilendiği olayların başında gelen anısını şöyle anlatıyor: "İki askeri araç ile köyden geçiyorduk. Köyde bir evin yandığını fark ettik. Köylüler ellerinde küçük kovalarla su taşıyordu ama bu yetersiz oluyordu. Alt tarafı çay ocağı üstü ev olan bir binanın söndürülmesi için arkadaşlarımızla büyük uğraş verdik ve yangını söndürdük. Sonra Arkadaşlarla beraber bu aileye yardım etmeye karar verdik Sovyetleri dinleme işinden arta kalan zamanlarımızda evlerini onarıyorduk Bu durum karşısında aile bizim için köyde bir tören düzenledi. Özel yemekler yaptılar.ve bizi Türk dostu ilan ettiler..
ABD BAŞKANINA MEKTUP
Daha sonra da yapıklarmıız karşında o zamanki Amerikan Başkanı Kennedy'e teşekkür mektubu gönderdiler. Ailenin bu mektubu Washington'da çok etkili olmuş olacak ki evi onardığımız haberi o zamanki gazetelerde yer aldı. Ayrıca birliğimizin komutanı madalya ile ödüllendirildi. Ödül alan komutan, kalan sürede bize o kadar iyi davrandı ki Ben şu anda Amerika'dayım. Amerika Ortadoğu'da çok savaş yaptı. Oradaki insanlar ve Avrupalılar kesinlikle Amerika'yı sevmiyor. ABD'ye karşı gizli bir kin var. Ama sanırım Trabzon'da bir köyde hala Amerikalıların dost olduğunu düşünen insanlar var. Çünkü onlarla çok iyi şeyler paylaştık. Bunlar içinde acı olanlar da vardı, benzersiz eğlenceler de"
SÜNNET DÜĞÜNÜ