Kuzey ışıkları hangi ülkelerde görülür?
Dünya'nın doğal harikalarından biri olarak sayılan kuzey ışıkları genellikle kuzey yarımkürede görülür ve buradan seyredilme imkânı bulur. Kuzey ışıkları nasıl oluşur ve hangi ülkelerden daha net görülür? İşte merak edilenler...
Kuzey ışıkları ya da kutup ışıkları aynı zamanda "Aurora Polarsi" olarak da adlandırılıyor. Bu görsel şölen, gece gökyüzünde ara sıra görülen renkli ışık hüzmeleri olarak da tanımlanıyor.
KUZEY IŞIKLARI NEDİR VE NEDEN OLUR?
Kuzey Işıkları ya da Kutup Işıkları olarak bilinse de doğanın bu mucizesinin asıl adı Aurora Borealis! Antik zamanlardan beri görülebilen Kuzey Işıklarının adını “Şafak Tanrıçası” Aurora’dan aldığı düşünülüyor. “Kuzey Işıkları” tanımını ilk kullananları ise tanıyoruz. Neil Bone’a göre bu tanımı ilk kez 1620’li yıllarda bu doğa harikasına tanıklık eden Galileo Galilei ve Pierre Gassendi kullanmış.
Güneş’teki patlamalar sayesinde ayrılan elektron ve protonlar uzayda hızlı bir şekilde yol almaya başlıyor. Dünya’nın manyetik alanına yakalanan bu parçacıklar, kutuplara doğru ilerliyor. Parçacıklar ve atmosferdeki gazlar arasında bir nevi alışveriş oluyor, artı ve eksi atomlar arasında değişim gerçekleşiyor. Bu değişim sonrasında parçacıklar eski haline dönmek istediklerinde ise ışık saçıyor. Evet, Güneş’ten gelen parçacıklar ile atmosferdeki gazların dansı: Kuzey Işıkları!
Kuzey Işıklarının yeşil, sarı, mavi gibi farklı renklerde olabildiğini de fark etmişsinizdir. Bu durum ise Güneş’ten gelen yüklü parçacıkların çarpıştıkları iyonlarla ilgili bir durum.
GÜNEY IŞIKLARI NEDİR?
Güney kutbundaki kutup ışıklarına “aurora australis” yani güney ışıkları adı verilir.
Kutup ışıklarındaki renk çeşitliliğiyse atmosferdeki elementlerin farklı renkte ışık yaymasından kaynaklanır. Eğer parçacıklar enerjilerini oksijen atomlarına aktarırsa uzun dalga boylarındaki yeşil ve kırmızı ışık, azot atomlarına aktardıysa kısa dalga boylu mavi ışık oluşur. Yüksek parçacık miktarı içeren kutup ışıkları, izleyenlere etkileyici bir gösteri sunsa da radyo ve GPS sinyallerini engelleyebilir veya elektrik kesintilerine yol açabilir.
AURORA NEDİR?
Kutup ışıkları, bilimsel olarak "aurora" olarak bilinir. Bu ad, 1592-1655 yılları arasında yaşamış olan matematikçi ve felsefeci Pierre Gassendi tarafından, Eski Yunan tanrısı Eos’un Roma’daki adından esinlenerek verilmiştir. Auroralar, her iki kutupta da görülebilir. Kuzey Kutbu'ndaki aurora, "Aurora Borealis" (Kuzey Işıkları), Güney Kutbu'ndaki ise "Aurora Australis" (Güney Işıkları) olarak adlandırılır.
KUZEY IŞIKLARI VE İNSANLIĞIN İNANIŞLARI
Kuzey Işıkları, insanlığın varoluşundan bu yana ilgi çekmiş ve farklı kültürlerde birçok inanışa yol açmış bir doğa olayıdır. Kutup bölgelerine yakın yerlerde yaşayanlar ve bu ışıkları görenler, her biri kendi kültürel perspektifine göre farklı açıklamalar üretmişlerdir. İşte bazı geleneksel inanışlar:
Kuzey Amerika: Kuzey Işıkları, ölümlülerin dünyasından cennete gidecek ruhlara rehberlik eden tanrıların meşaleleri olarak kabul edilirdi.
Avrupa: Avrupa'da ise kuzey ışıklarının, kralı ve ülkesi için can veren kahraman savaşçılara ödül olarak göklerde sonsuza kadar savaşma gücü bağışlandığına inanılıyordu.
Avustralya Yerlileri: Avustralya yerlileri, kutup ışıklarının tanrıların gökteki dansı olduğuna inanırlardı.
Türk Kültürü: Türklerde, özellikle kutup ışıkları görüldüğünde, ölen insanların ruhlarının gökyüzüne çıktığına ve çocukların ellerini sallayarak bu ruhlarla birlikte gökyüzüne yükselmelerinin sağlanacağına inanılırdı.
KUZEY IŞIKLARI NEREDEN GÖRÜLEBİLİR?
Adı üzerinde kuzeyden, en kuzeyden! Destinasyon önerilerini vereceğiz, fakat öncesinde bir konu hakkında sizi uyarmalıyız: Gittiğiniz yer Kutup Işıklarını izlemek için mükemmel bir bölge olsa ve gökyüzünde Kuzey Işıkları dans etse de hava kapalı ya da fazla aydınlıksa rengârenk gökyüzünü görmeniz zor olabilir!
İşte, “Kuzey Işıkları nerede?” sorusunun cevabı olan, Kuzey Işıklarını izlemek için en uygun noktalardan bazıları:
- Norveç, İsveç ve Finlandiya’nın Kuzey Bölgeleri
- Kuzey İsveç’te Abisko Ulusal Parkı
- İzlanda’da Reykjavik
- Kuzey Rusya’da Moskova, St. Petersburg Şehirleri
- Hudson Körfezi Kıyıları
- Kuzey Kanada Kasabaları ( Yellowknife ya da Whitehouse)
- Alaska’nın Batı Kıyısı
- Fairbanks, Alaska, ABD
KUZEY IŞIKLARI NE ZAMAN GÖRÜLEBİLİR?
Kuzey Işıklarını görmek neredeyse herkesin hayali! Fakat ne yazık ki tatil planınızı yapsanız, hatta Kuzey Kutbu’na gitseniz bile Kuzey Işıklarını görememe ihtimaliniz var! Dünya ve Güneş’in nefes kesen bu görsel şölenine şahit olabilmek için doğru zamanı bilmek oldukça önemli. Bu sayede Kuzey Işıklarını görme şansınız artabilir.
- İzlanda: Ağustos sonu ila nisan başı arasında
- Norveç: Eylül ortası ila mart sonu arasında
- Finlandiya: Eylül ortası ila mart sonu arasında
- İsveç: Eylül ortası ila mart sonu arasında
- Rusya: Eylül ortası ila mart sonu arasında
- Kanada: Ağustos sonu ila nisan başı arasında
- Alaska: Ağustos sonu ila nisan başı arasında
