Apandisitinizde sorun olup olmadığını nasıl anlarsınız? Hangi belirtilere dikkat etmeniz gerekir?
İnsan vücudunda hâlâ gizemini koruyan bölgelerden biri olan apendiks, karın boşluğunun sağ alt kısmında bulunur. Pek çok insanın apendiks nerede sorusuna verilecek yanıtı ilk etapta yoktur. Apendisit hastalığı, acil tıbbi müdahale gerektiren durumlar arasında gösterilir. Peki, apendisit ile ilgili bir sorun olduğunu nasıl anlarız? İşte detaylar...
Apandisit'in tam olarak ne işe yaradığını ve ne gibi faydaları olduğunu bilmeyiz. Genellikle bildiğimiz, birden başlayan şiddetli ağrısı sonucu cerrahi bir müdahale ile hızlı bir şekilde aldırmamızdır. Apendisitimizde bir sorun olduğunu önceden anlayabilir miyiz? İşte dikkat edilmesi gereken belirtiler...
APANDİSİT NEDİR?
Apandisit, göbeğin sağ alt tarafında bulunan, kolondan dışarı doğru uzanan 5 ila 10 cm boyunda, 3 ila 6 mm çapında apendiks adı verilen parmak şeklindeki kesenin iltihaplanmasıdır. Özellikle karnın sağ alt bölümünde ağrı ile karakterize ciddi bir sağlık sorunudur.
Vücutta karnın sağ alt kısmında, ince bağırsak ile kalın bağırsağın birleştiği yerin altında bulunan apandisit, hayati bir organ olmadığı için risk teşkil ettiğinde tedavi prosedürü olarak çıkarılmasında tereddüt edilmez. 10-30 yaş aralığı, ailede apandisit öyküsü bulunanlar, cinsiyet olarak erkek olanlar ve kistik fibrozis bulunması apandisit için risk faktörleri arasında yer alır.
DİKKAT ETMENİZ GEREKEN BELİRTİLER
Bu belirtilerin olup olmadığını kontrol edin
Apandisit iltihabının yaygın olarak bilinen belirtileri
En yaygın belirti; alt sağ göbeğin civarında yayılan ya da değişen, göbek deliği yakınında hissedilen hafif karın ağrısıdır.
Çok yaygın olmayan diğer belirtiler de vardır. Bu belirtilerin sende olduğunu fark eder etmez doktora ya da hastaneye gitmelisin. Bu sürecin ertelenmesi, apandisinin patlamasına sebep olabilir ve senin yaşamını tehlikeye sokabilir. Belirtiler 12-18 saat içinde fark edilir ancak bir hafta sürebilir ve zaman geçtikçe daha kötü bir hâl alabilir. Belirtiler şunları içerir:
- İştahta azalma
- Mide sorunları - Bulantı, ishal ve kabızlık (özellikle bunlarla birlikte görülen sürekli kusma varsa).
- Ateş - Ateşin 40°C veya üstündeyse hemen hastaneye git. Eğer 38°C ise ama sende diğer belirtilerden bazıları varsa en kısa sürede hastaneye git. 37°C civarı düşük ateş, diğer bir belirtidir.
- Üşüme ve titreme
- Sırt ağrısı
- Gaz çıkaramama
- Dışkı yapmada zorluk
Bu belirtilerin çoğu, virüs kaynaklı gastroenterite benzer. Tek farkı, gastroenteritte genel bir ağrı vardır ve ağrı belirli bir alana yayılmamıştır.
Apandis iltihabının yaygın olmayan belirtileri
Yukarıdaki belirtilere ek olarak apandis iltihabı ile ilişkilendirilen ve daha az yaygın olan belirtiler de gözlemlenebilir. Daha az yaygın olan bazı belirtiler şunlardır:
- İdrar sırasında ağrı
- Karın ağrısı başlamadan önce kusma
- Rektumda, sırtta, karnın üstünde ya da altında keskin veya hafif ağrı
Karın ağrısını dikkate alın!
Apandisit, yetişkinlerin çoğunda genellikle göbek deliğiyle kalça kemiği arasındaki mesafenin üçte birinde, karnın sağ alt tarafındadır. Hamile kadınlarda bu bölge farklı olabilir. Ağrının ilerlediği "yolu" gözlemle. Keskin ağrı, belirtiler başladıktan 12-24 saat sonra doğrudan göbek deliğinden apandisit üstündeki bölgeye geçebilir.
Ağrıda böyle belirgin bir ilerleme fark edersen, doğruca acil servise git. Apandisit iltihabı belirtileri, yetişkinlerde 4-48 saat içinde daha kötü bir hâl alabilir. Sana apandisit iltihabı teşhisi konulduysa, bu acil bir tıbbi durum olarak nitelendirilir.
Karnına bastır
Dokunduğunda bile çok acı hissediyorsan (özellikle alt sağ kısımda) acil hastaneye gitmeyi düşün. Bastırdığında karnının alt tarafında hassasiyet de hissedebilirsin.
Hassasiyet tepkisi var mı, bak. Karnının sağ alt bölgesine bastırıp elini hızlıca geri çektiğinde keskin bir ağrı hissediyorsan, bu apandisit iltihabının olduğunu ve tıbbi yardım alman gerektiğini gösterir.
Karnında bir sertlik var mı, kontrol et
Karnına bastırdığında parmağın biraz batıyor mu? Ya da karnında olağandışı bir sertlik var mı? Eğer ikincisi varsa, apandisin şişmiş olabilir ve bu da apandisit iltihabı belirtilerinden biridir.
Karın bölgen ağrıyorsa ama bulantın ya da iştah kaybın yoksa, bu apandisit iltihabı olmayabilir. Karın ağrısının acil servise gitmeni gerektirmeyen birçok sebebi vardır. Üç günden fazla süren karın ağrın varsa ve şüphe duyuyorsan, düzenli olarak gittiğin doktora görün.
Ayağa kalkmaya ve yürümeye çalış
Şiddetli ağrıdan dolayı yapamıyorsan apandisit iltihabın olabilir. Derhal acil bakım alman gerekse de herhangi bir tarafının üzerine yatıp cenin pozisyonu alarak ağrıyı azaltabilirsin. Ters hareketler yaptığında ya da öksürünce ağrının artıp artmadığına bak.
Hamile kadınlarda ve çocuklarda belirtiler farklı olabilir
Hamile kadınlarda apandis daha yukarıda olduğu için ağrı farklı yerlerde hissedilebilir. 2 yaşındaki ve 2 yaşın altındaki çocuklarda karın bölgesinde ağrı genellikle daha az hissedilir; ancak bu duruma kusma ve göbekte şişkinlik eşlik eder.
Yürümeye yeni başlayan ve apandis iltihabı olan çocuklarda yeme sorunları görülebilir ve bu çocuklar aşırı derecede uykulu görünebilirler. En sevdikleri yiyecekleri bile yemeyi reddedebilirler.
- 2 yaşın üstündeki çocuklarda görülen ağrı, yetişkinlerde görülen ağrıya benzerdir. Ağrı, göbek deliğinden başlayarak göbeğin alt sağ kısmına ilerler. Çocuk yatırıldığında ağrı azalmaz; ama çocuk hareket ettikçe artabilir.
- Çocuklarda apandis patlaması yüksek ateş ile birlikte görülür.
Kaynak: Wikihow
