İşçiye mahkeme kararıyla yapılan hangi ödemelerden vergi kesilir?
Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), vergiyle ilgili konularda tereddüt yaşayan vatandaşlara, özelge ile açıklama yapıyor. GİB'in son günlerde özelge ile açıklık getirdiği sorulardan bazıları şöyle: Yanımda çalışan eşimin öğle yemeğinin parasını vergiye esas kazancımdan indirebilir miyim? Mahkeme kararıyla işverenden aldığım paralar için vergi kesintisi yapılır mı? Ücretli çalışan avukat olarak, arabuluculuk faaliyetinden elde ettiğim gelir için vergi ödemek zorunda mıyım? Serbest çalışan doktor olarak, para almadan ameliyat ettiğim yakınlarım için vergi ödemem gerekir mi? Habertürk'ten Ahmet Kıvanç, çalışanları yakından ilgilendiren yeni özelgeleri yazdı.
![Çalışan eşin yemeği vergiden muaf mı?](/images/dummy/placeholder-image.gif)
Mükellefler, Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan (GİB) veya başkanlığın yetkili kıldığı makamlardan, vergi durumları ve vergi uygulaması bakımından belirsizlik içeren veya tereddüt oluşturan konular hakkında yazı ile açıklama isteyebiliyor. Gelir İdaresi Başkanlığı, istenen izahatı özelge ile cevaplandırabileceği gibi, aynı durumda olan tüm mükellefler bakımından uygulamaya yön vermek ve açıklık getirmek üzere sirküler de yayımlayabiliyor. GİB’in özelgeyle yaptığı açıklamalar ile uygulamadaki tereddütler gideriliyor.
KOCASININ YANINDA ÇALIŞAN EŞİN ÖĞLE YEMEĞİ VERGİDEN MUAF MI?
İstanbul’da serbest muhasebeci ve mali müşavir olarak çalışan bir mükellef, yanında çalıştırdığı eşine ödediği ücret ve sigorta işveren payı ile eşi adına yaptığı yemek, sağlık, ulaşım harcamalarının gider olarak dikkate alınıp alınamayacağını sordu. Mükellef ayrıca eşi adına ödediği bireysel emeklilik katkı payını serbest meslek kazancından indirim konusu yapıp yapamayacağını öğrenmek için başvurdu.
Özelgede verilen bilgiye göre, eşin, serbest meslek mensubu eşinin yanında fiilen ve aktif olarak çalışması şartıyla, ücret ödemeleri ile işyerinde veya işyerinin müştemilatındaki tedavi ve ilaç giderleri ile sigorta primlerinin serbest meslek kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınması mümkün bulunuyor. Eşe verilen yemeğin işyeri ve müştemilatında verilmesi halinde yemek bedelinin tamamının gelir vergisinden istisna edilmesi gerekiyor. Yemek işyeri ve müştemilatı dışında veriliyorsa yemek bedeline ilişkin faturanın işveren adına düzenlenmesi ve yemek bedeline ilişkin ödemenin bu hizmeti sağlayan lokanta veya kuruluşa yapılması halinde, yemek bedelinin her yıl belirlenen miktara kadar olan kısmı gelir vergisinden istisna tutulacak, fazlası ise ilgili ayın ücretine dahil edilerek vergilendirilecek. 2019 yılı için belirlenen vergiden muaf yemek bedeli tutarı günlük 19 liradır. Bu tutarı aşan günlük yemek bedeli ile nakit olarak verilen yemek bedelinin tamamı ücret olarak vergiye tabi tutuluyor.
Eşin işe gidip gelmesi için yapılan İstanbul kart ve benzeri ödemelerin vergiden istisna edilmesi mümkün değil. Bununla birlikte, serbest meslek kazancı elde eden mükellefin yanında çalıştırdığı eşi adına bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları, işyeri dışındaki sağlık harcamaları ve İstanbul kart benzeri ödemelerin ücret olarak değerlendirilmesi ve gelir vergisi matrahına eklenerek stopaj kesintisi yapıldıktan sonra serbest meslek kazancında gider olarak gösterilmesi mümkün bulunuyor.
MAHKEME KARARIYLA İŞÇİYE YAPILAN ÖDEMELERDEN VERGİ KESİLİR Mİ?
Kayseri’de bir mükellef 7 yıl çalıştığı işyerinden ayrıldığını, mahkeme kararına istinaden kendisine yapılan kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ve genel tatil ödemelerinden gelir vergisi kesintisi yapılıp yapılamayacağını sordu.
Özelgede, mahkeme kararına istinaden yapılan ödemelerden 1475 sayılı İş Kanunu’na göre 2019 yılı için 6 bin 17 lira olarak uygulanan tavanı aşmayan kıdem tazminatının gelir vergisinden istisna olduğu vurgulandı. İhbar tazminatı, fazla çalışma ve genel tatil ödemelerinin ise ücret olarak kabul edildiği, bu ödemelerin nakden veya hesaben yapıldığı dönemin ücreti olarak değerlendirilerek gelir vergisi kesintisi yapılması gerektiği ifade edildi.
ÜCRETLİ ÇALIŞAN AVUKAT ARABULUCULUK GELİRİ İÇİN VERGİ ÖDER Mİ?
Ankaralı bir avukat, başka bir avukatın yanında ücretli avukat olarak çalıştığını, bunun yanı sıra arabuluculuk faaliyetine başladığını belirterek, arabuluculuk faaliyeti nedeniyle elde ettiği kazançların nasıl vergilendirileceğini sordu.
Özelgede, avukat yanında ücretli olarak çalışırken arabuluculuk faaliyetinde bulunmaya yasal bir engel yoksa, arabuluculuk faaliyetinin “serbest meslek faaliyeti” kapsamında değerlendirilmesi ve bu faaliyet sonucu elde edilen kazancın da serbest meslek kazancı olarak vergilendirilmesi gerektiği kaydedildi.
AMELİYATI BEDAVA YAPAN DOKTOR KDV ÖDER
İstanbul’da serbest çalışan bir doktor, herhangi bir ücret almadan hastanede yakın akrabalarının ameliyatlarını yaptığını belirterek, bunun için, vergilendirilmek üzere serbest meslek makbuzu düzenlemesi gerekip gerekmediğini sordu.
Özelgede, ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye’de yapılan teslim ve hizmetlerin KDV’ye tabi olduğu; vergiye tabi bir hizmetten işletme sahibinin, işletme personelinin veya diğer şahısların karşılıksız yararlandırılmasının “hizmet” sayıldığı vurgulandı. Serbest meslek kazancının tespitinde tahsil esasının geçerliği olduğu kaydedilen özelgede, verilen ameliyat hizmeti dolayısıyla nakden veya aynen tahsil edilen bir tutar söz konusu olmadığı takdirde (gelir vergisi yönünden) elde edilen bir serbest meslek kazancından söz edilemeyeceği belirtildi. Ancak, bedel alınmadan verilen ameliyat hizmetinin emsal bedeli üzerinden KDV hesaplanması ve beyan edilmesi gerektiği ifade edildi.
Özelgeye göre, para almadan yakınlarını hastanede ameliyat eden bir doktor, bu hizmet için gelir vergisi ödememekle birlikte, ameliyatın emsal bedeli üzerinden KDV ödemekle yükümlü olacak.